Kısaca
- Medicana Sağlık Grubu Göğüs Hastalıkları Bölümü’nden Doç. Dr. Nuran Katgı, fazla kilonun üst solunum yollarını daraltarak uykuda solunum duraklamalarına yol açabileceğini söyledi.
- Uzman, sağlıklı kilo verme sürecinin horlama, gece oksijen düşüklüğü ve gündüz yorgunluğu üzerinde olumlu etki yapabildiğini belirtti.
- Kilo yönetiminin, uyku apnesi tedavisinin bütüncül planının parçası olması gerektiği vurgulandı.
Uyku apnesi ile obezite arasındaki yakın ilişki, Medicana Sağlık Grubu Göğüs Hastalıkları Bölümü’nden Doç. Dr. Nuran Katgı’nın değerlendirmesiyle gündeme geldi. Katgı, fazla kiloların üst solunum yollarını daraltabildiğini ve bunun gece solunum duraklamalarına neden olabileceğini ifade etti.
Doç. Dr. Nuran Katgı, obezitenin tıkayıcı uyku apnesinin gelişiminde ve şiddetlenmesinde en önemli değiştirilebilir risk faktörlerinden biri olduğunu belirtti. Katgı’ya göre bu ilişki yalnızca tartıdaki rakamlarla sınırlı değil; yağ dokusunun vücutta nerede biriktiği de belirleyici.
Uyku sırasında boğazı açık tutan kasların doğal olarak gevşediğini hatırlatan Katgı, zaten daralmış olan hava yolunun bu gevşeme ile daha kolay kapanabildiğini ya da belirgin biçimde daralabildiğini söyledi. Sonuçta gece boyunca tekrarlayan solunum duraklamaları ve solunum azalmaları ortaya çıkabiliyor.
Karın çevresindeki yağlanmanın diyafram hareketlerini ve akciğer hacimlerini etkilediğine dikkat çeken Katgı, iki durum arasında kısır bir döngü oluşabileceğini anlattı. Uyku apnesinin yarattığı yorgunluk, hareketsizliği ve iştahı tetikleyebiliyor.
Kilo vermenin etkisi
Katgı, sağlıklı bir kilo verme sürecinin uykudaki solunum duraklamalarının sıklığını azaltmada etkili bir destek olabileceğini belirtti. Boyun ve karın çevresindeki yağ dokusunun azalmasının solunum mekaniklerini olumlu yönde destekleyebildiğini ifade etti. Kilo kaybının horlama, gece oksijen düşüklüğü ve gündüz yorgunluğu üzerinde olumlu etki yapabildiğini vurguladı.
Katgı’ya göre bazı hastalarda uyku apnesinin derecesi gerileyebilirken, bazılarında hastalık belirgin ölçüde düzelebiliyor. Tedavi yanıtının kişiden kişiye farklılık gösterebileceğini belirten uzman, kilo verme sürecine uygun beslenme düzeni ve fiziksel aktivitenin eşlik etmesi gerektiğini söyledi. Medikal veya cerrahi obezite tedavilerinin de hekim değerlendirmesiyle gündeme gelebileceğini ekledi.
Yenilikçi medikal tedavilerin belirli bir süre sonunda apne-hipopne indeksinde azalma sağlayabildiğini aktaran Katgı, kilo kaybı zaman alırken bazı medikal cihazlarla uyku sırasında hava yolunun açık tutulabileceğini söyledi. Kilo verildikten sonra tedavi ihtiyacı ve cihaz basıncının yeniden değerlendirilebileceğini, cihazın bırakılmasına yalnızca horlamanın geçmesi nedeniyle karar verilmemesi gerektiğini uyardı.
Yalnızca horlama değil
Katgı, uyku apnesinin yalnızca horlamadan ibaret olmadığını kaydetti. Her horlayanın uyku apnesi hastası olmadığını, her uyku apnesi hastasında da şiddetli horlama görülmeyebileceğini ifade etti. Uykuda fark edilen solunum duraklamaları, boğulma hissiyle uyanma, sık idrara çıkma, gece terlemesi ve ağız kuruluğunun önemli işaretler olduğunu belirtti.
Uzmana göre kişi yeterli süre uyuduğunu düşünse de dinlenmemiş uyanabilir. Gün içinde uyuklama, yorgunluk, dikkat ve hafıza sorunları, sabah baş ağrısı, sinirlilik ve konsantrasyon güçlüğü görülebilir. Bazı hastalarda cinsel istekte azalma da tabloya eşlik edebilir. Özellikle kadınlarda belirgin horlama yerine uykusuzluk, yorgunluk, sabah baş ağrısı, sık uyanma veya duygu durum değişiklikleri daha öne çıkabilir.
Katgı, tanının yalnızca belirtilerle konulamayacağını, klinik değerlendirme sonrasında uygun görülen hastalarda polisomnografi yani uyku testinin, seçilmiş hastalarda ise evde yapılan uyku apnesi testlerinin kullanıldığını söyledi. Bu testlerle solunum olaylarının sıklığı, oksijen düzeyleri ve hastalığın ağırlığı değerlendirilebiliyor. Gece solunumun durması sonucu yaşanan oksijen düşüşlerinin vücutta stres yanıtı oluşturabileceğini, sempatik sinir sistemini uyararak tansiyon ve kalp hızında dalgalanmalara yol açabileceğini de ekledi.
Kilo yönetimi tedavi planına dahil edilmeli
Obezite ve orta-şiddetli uyku apnesi olan yetişkinlerde kilo yönetiminin bütüncül tedavi planının ayrılmaz bir parçası olduğunu belirten Katgı, programın kişiye özel hazırlanmasının gerekli olduğunu söyledi. Hastanın yaşı, mevcut hastalıkları, hareket kapasitesi ve yaşam tarzının dikkate alınması gerektiğini vurguladı.
Katgı’ya göre kilo yönetimi özellikle karın çevresinde yağlanması belirgin olanlarda, yakın dönemde kilo alıp belirtileri artanlarda ve hipertansiyon, tip 2 diyabet, dislipidemi ya da kalp damar hastalığı eşlik edenlerde öne çıkıyor. CPAP kullanan ve fazla kilosunun yarattığı başka sağlık sorunları bulunan hastalarda da kilo yönetiminin faydalı olabileceğini belirtti. Yaşam tarzı değişikliklerine rağmen kilo yönetiminde zorlanan seçilmiş hastaların ise ilaç ya da cerrahi açısından değerlendirilebileceğini söyledi.
Uzman, kilo yönetiminde her hasta için aynı programın uygulanmasının doğru olmadığını, hastanın yaşı, eşlik eden hastalıkları, kullandığı ilaçlar, hareket kapasitesi, önceki deneyimleri ve tercihlerinin dikkate alınması gerektiğini ifade etti. Katgı, amacın yalnızca kısa sürede kilo kaybı sağlamak değil, ulaşılan iyileşmeyi sürdürebilmek olduğunu vurguladı. Ona göre uyku apnesinde yaklaşım, hastalığın ağırlığına göre gerekli solunum tedavisini uygularken fazla kilosu olan hastalarda kilo yönetimini de tedavi planına yerleştirmek.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
