Kısaca
- Akne ergenlikte sık görülse de yetişkinlikte de ortaya çıkabiliyor veya sürebiliyor.
- Sivilceleri sıkmak, cildi sert temizlemek ve yanlış kozmetik ürünler kullanmak şikayetleri artırabiliyor.
- Akne tedavisi kişiye özel planlanıyor ve sonuç almak birkaç hafta veya ay sürebiliyor.
Ergenlik döneminde daha sık görülen akne, yetişkinlikte de ortaya çıkabiliyor veya devam edebiliyor. Memorial Şişli Hastanesi Dermatoloji Bölümü’nden Uz. Dr. Gürkan Yardımcı, aknenin nedenlerini, yanlış cilt bakımının etkilerini ve tedavi yöntemlerini anlattı.
Dijital yaşamda uzun süre ekran başında kalmanın cilt sağlığına etkisi de bu tür sağlık haberlerinde sık gündeme geliyor.
Akne, toplumda oldukça sık görülen, bulaşıcı olmayan bir deri hastalığı. En sık yüz, alın, göğüs ve sırtta görülüyor ve yalnızca ergenlik dönemine özgü değil. Hormonal değişiklikler, genetik yatkınlık ve ciltteki yağ üretiminin artması oluşumda önemli rol oynuyor.
Gözeneklerin yağ ve ölü deri hücreleriyle tıkanması ile buna bağlı iltihaplanma da aknenin oluşumunda etkili oluyor. Adet dönemi ve gebelik gibi hormonal değişikliklerin yaşandığı süreçlerde şikayetler artabiliyor. Ailede akne öyküsü bulunması da hastalığın görülme ihtimalini yükseltiyor.
Cildi fazla temizlemek sorunu artırabilir
Aknenin temel nedeni cildin kirli olması değil. Bu nedenle yüzü sık yıkamak, sert temizleyiciler kullanmak veya yoğun peeling uygulamak cildin doğal bariyerine zarar verip tahrişe yol açabiliyor. Sivilceleri sıkmak, koparmak ve sürekli dokunmak iltihaplanmayı artırarak kalıcı iz ve leke riskini yükseltiyor.
Gözenekleri tıkayan kozmetik ürünler ve uygun olmayan makyaj malzemeleri de akneyi kötüleştirebiliyor. Terleme ve sürtünme bazı kişilerde şikayetleri artırabildiğinden spor sonrasında cildin nazikçe temizlenmesi önemli. Güneşlenmenin aknesi tedavi ettiği düşüncesi doğru değil; aşırı güneş maruziyeti akne sonrası lekelerin koyulaşmasına yol açabiliyor.
Doğru cilt bakımı önemli
Akne oluşumunu tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da doğru bakımla şikayetler kontrol altında tutulabiliyor. Yüz günde iki kez nazik bir temizleyici ve ılık suyla yıkanmalı, cilt sert ovalanmamalı ve sık peeling yapılmamalı. Makyaj gece yatmadan önce mutlaka temizlenmeli.
Gözenekleri tıkamayan, cilt tipine uygun nemlendirici ve güneş koruyucular tercih edilmeli. Saç ve saç bakım ürünlerinin yüze sürekli temas etmesi önlenmeli. Bazı kişilerde kan şekerini hızla yükselten, yüksek glisemik indeksli besinlerin fazla tüketimi akneyle ilişkili olabiliyor; ancak beslenme tek başına neden olarak görülmemeli.
Tedavi kişiye özel planlanıyor
Akne tedavisi kişinin yaşına, cilt özelliklerine ve aknenin şiddetine göre planlanıyor. Hafif vakalarda gözenekleri tıkanmayı ve iltihaplanmayı azaltan ürünler kullanılabiliyor. Daha belirgin vakalarda dermatoloji uzmanının değerlendirmesiyle bölgesel tedaviler, gerektiğinde antibiyotikler veya hormonal tedaviler tercih edilebiliyor.
Şiddetli, ağrılı ve derin aknelerde uygun hastalarda ağızdan uygulanan daha güçlü tedaviler değerlendiriliyor. Sonucun ortaya çıkması birkaç hafta veya birkaç ay sürebiliyor; kısa sürede iyileşme görülmemesi tedavinin başarısız olduğu anlamına gelmiyor. Tedavinin uzman kontrolünde sürdürülmesi ve ilaçların doktor önerisi olmadan başlanmaması ya da bırakılmaması önemli.
Sivilceleri sıkmak kalıcı iz bırakabiliyor
Aknenin en önemli sonuçlarından biri ciltte leke ve kalıcı iz oluşumu. Derin, ağrılı ve iltihaplı sivilceler bu açıdan daha yüksek risk taşıyor. Sivilceleri sıkmak veya koparmak iltihaplanmayı artırarak ciltte çökme, kabarma ve renk değişikliklerine yol açabiliyor. İzlerin önüne geçmenin en etkili yollarından biri akneyi erken dönemde kontrol altına almak ve sivilcelere müdahale etmemek.
Akne sonrası oluşan kırmızı veya kahverengi lekeler zamanla azalabiliyor. Güneş koruyucu kullanımı lekelerin koyulaşmasını önlemeye yardımcı oluyor. Ciltte çökme veya kabarma şeklinde gelişen gerçek akne izleri ise kendiliğinden tamamen kaybolmayabiliyor. Bu durumda cilt yapısı ve izlerin özelliğine göre kimyasal peeling, mikro iğneleme, lazer, dolgu ya da bazı cerrahi işlemler değerlendirilebiliyor; bu uygulamalar genellikle yeni akne kontrol altına alındıktan sonra planlanıyor.
Akne, doğru yaklaşımla kontrol altına alınabilen bir deri hastalığı. Cildi tahriş eden uygulamalardan kaçınmak, uygun bakım ürünleri kullanmak, sivilceleri sıkmamak ve gerektiğinde dermatoloji uzmanına başvurmak hem tedavi başarısını artırıyor hem de kalıcı iz ve leke riskini azaltıyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
