Kısaca
- Kadınlarda sık görülen rahim ağzı kanserinin önemli nedenlerinden biri olan HPV, kanser öncesi hücre değişikliklerine belirti vermeden yol açabiliyor.
- Türkiye’de 30-65 yaş arası kadınlar için rutin tarama beş yılda bir HPV-DNA testiyle yapılıyor; pozitif sonuç tek başına kanser anlamına gelmiyor.
- HPV aşısı mevcut enfeksiyonu tedavi etmiyor, ancak yeni enfeksiyonlara karşı koruma sağlıyor; aşılı olanların da taramalarını sürdürmesi gerekiyor.
Belirti vermeden ilerleyebilen HPV enfeksiyonu, rahim ağzı kanserinin en önemli risk etkenlerinden biri olarak öne çıkıyor. Memorial Şişli Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü’nden Op. Dr. Gönül Çimen, tarama yöntemleri, HPV testi ve aşılar hakkında bilgi verdi.
İnsan Papilloma Virüsü (HPV), toplumda yaygın görülen bir virüs grubudur. Yüksek riskli bazı HPV türlerinin uzun süre vücutta kalması rahim ağzında hücresel değişikliklere yol açabiliyor ve bunların bir kısmı yıllar içinde kansere dönüşebiliyor. Ağrı ya da siğil olmaması, enfeksiyonun bulunmadığı ya da taramaya gerek olmadığı anlamına gelmiyor.
Tarama ne zaman yapılmalı?
Tarama zamanı kişinin yaşına ve sağlık geçmişine göre belirleniyor. Türkiye’de rutin toplum taraması, 30-65 yaş arası kadınlarda beş yılda bir HPV-DNA testiyle yapılıyor. HPV testi pozitif çıkan, önceki taramada anormal sonuç alan ya da özel risk taşıyan kişilerde daha sık takip gerekebiliyor; kontrol aralığı hekim tarafından belirleniyor.
HPV testi ile smear testi
Taramada rahim ağzından alınan örnekler incelenir. HPV testi, kanserle ilişkili yüksek riskli HPV türlerinin varlığını araştırır; smear testi ise rahim ağzı hücrelerinde anormal bir değişiklik olup olmadığını değerlendirir. Hangi testin yapılacağı ve tekrar aralığı yaş, önceki sonuçlar ve bireysel risklere göre seçiliyor.
Pozitif sonuç ne anlama geliyor?
HPV testinin pozitif çıkması tek başına kanser tanısı değildir, ancak sonucun bir uzman tarafından değerlendirilmesi ve önerilen takibin tamamlanması gerekir. Saptanan HPV türüne, smear sonucuna ve önceki taramalara göre bazı kişilerde testin belirli bir süre sonra tekrarlanması, bazılarında ise rahim ağzının büyütülerek incelendiği kolposkopi ve gerektiğinde doku örneği alınması önerilebiliyor. Kanser öncesi değişikliklerin erken saptanıp uygun takip ya da tedaviyle ele alınması, kanser gelişiminin önlenmesine katkı sağlıyor. Normal sonuç çıkan kişilerin de bir sonraki kontrolü önerilen zamanda yaptırması önemlidir.
HPV aşısı ve tarama
HPV aşısı, hedeflediği türlere karşı koruma sağlayarak bu türlerle ilişkili kanserlerin önlenmesine destek oluyor. En yüksek fayda, virüsle temas etmeden önce uygulandığında elde ediliyor; aşılama 9 yaşından itibaren başlayabiliyor ve kız ve erkek çocuklarının erken yaşta aşılanması öneriliyor. Yetişkinlerde yarar, yaş, önceki aşılar ve sağlık durumuna göre hekim tarafından değerlendiriliyor. Aşı mevcut enfeksiyonu ya da siğili tedavi etmiyor; daha önce HPV saptanmış olması aşının yararsız olduğu anlamına gelmiyor. Aşı olan kadınlar da önerilen taramaları sürdürmeli.
Bulaşma ve korunma
HPV başlıca cinsel temas ve cinsel yakınlaşma sırasında doğrudan deri temasıyla bulaşıyor. Belirtisi olmayan kişiler de virüsü bulaştırabilir. Prezervatif bulaşma riskini azaltır, ancak genital bölgenin tamamını kapatmadığı için tam koruma sağlamaz. HPV kadınları ve erkekleri birlikte etkileyebilir. Test, virüsün ne zaman ya da kimden bulaştığını göstermez ve virüs yıllar sonra yeniden saptanabilir. Bu nedenle pozitif sonuçlar kişiler hakkında yargı için değil, tıbbi değerlendirme ve takip planı için ele alınmalı.
Dikkat edilmesi gereken belirtiler
Cinsel ilişki sonrası kanama, adet dönemi dışında ya da menopoz sonrasında kanama ve özellikle kötü kokulu, alışılmadık vajinal akıntı gibi şikâyetlerde hekime başvurulmalı. Bu belirtiler farklı nedenlerle de görülebildiğinden muayeneyle nedeninin belirlenmesi önemli. Yakın zamanda tarama yaptırılmış olsa bile yeni başlayan şikâyetler değerlendirilmeli. Son tarama tarihini kontrol etmeyen ya da ne zaman tarama yaptırması gerektiğini bilmeyen kadınların bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurması öneriliyor. Yaşa ve sağlık geçmişine uygun bir tarama planı, sonuçların takibi ve önerilen kontrollerin tamamlanması rahim ağzı kanserinden korunmada önemli bir yer tutuyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
